UCBL Tabanlık
UCBL Tabanlık
UCBL Tabanlık (University of California Biomechanics Laboratory)
UCBL tabanlık, sert (rijit) termoplastik materyalden üretilen, yüksek topuk yuvası (heel cup) ve belirgin iç/dış (medial/lateral) yan duvarlara sahip, özellikle esnek düz tabanlık (pes planus), şiddetli topuk kayması (kalkaneal valgus) ve orta ayak çökmelerinde kullanılan kişiye özel bir ayak ortezidir. Klasik yumuşak tabanlıkların aksine, ayağı sadece altından desteklemekle kalmaz; topuk kemiğini (kalkaneus) kilitler, ayağın içe çökmesini engeller ve arka ayak hiza bozukluğunu biyomekanik olarak düzeltir.
Her UCBL tabanlık aynı şekilde tasarlanmaz. Kullanıcının yaşı (çoğunlukla pediyatrik grupta tercih edilmekle birlikte yetişkinlerde de kullanılır), esneklik derecesi, kilo durumu, kas tonusu ve ayakkabı uyumu değerlendirilerek tabanlığın sertliği ve duvar yükseklikleri belirlenir. Hipotonik bir çocuktaki esnek düz tabanlık ile yetişkin bir hastadaki arka ayak instabilitesi için uygulanacak UCBL tasarımı ve düzeltme açıları farklılık gösterir.
Gövde ve Biyomekanik Tasarım UCBL tabanlığın en belirgin özelliği, ayağın topuk ve orta ayak bölgesini rijit bir çanak gibi sarmalamasıdır. Topuk kemiğini nötral pozisyonda tutarak pronasyonu (içe kaymayı) engeller, arkus medialisi (iç kavis) yükseltir ve ayağın ön kısmının dışa kaymasını (abduksiyon) kontrol altına alır. Hassas anatomik açıları yakalamak adına alçı ölçü veya 3D lazer tarama teknolojilerinden faydalanılır. Elde edilen veriler doğrultusunda modifiye edilen model üzerinden yüksek yoğunluklu polipropilen veya polietilen gibi rijit termoplastik materyaller şekillendirilir.
İç Kaplama ve Konfor Destekleri Rijit yapısından dolayı cilde ve kemik Çıkıntılarına doğrudan baskı yapmaması için özel kaplama çözümleri uygulanır. Kullanıcının ihtiyacına göre;
Yüksek yoğunluklu Plastazote veya EVA yumuşak iç kaplama,
Naviküler kemik çıkıntısı ve topuk altına ilave edilen esnek pedler,
Ayakkabı içi sürtünmeyi ve kaymayı azaltan nefes alabilir üst kumaş kaplamaları değerlendirilebilir. Kaplama seçiminde cildin hassasiyeti ve ayakkabı içi hacmi dikkate alınmalıdır.
Modellik ve Uygulama Seçimi UCBL sistemlerinde deformitenin şiddetine göre yan duvar yükseklikleri ve kavis açıları kişiye özel ayarlanır:
Topuk kemiğini tam kavrayan yüksek arka duvarlar,
Orta ayağın içe çökmesini önleyen yüksek medial (iç) duvar,
Ayağın ön tarafının dışa kaymasını sınırlayan lateral (dış) destekler bir arada kullanılarak 3-nokta prensibiyle biyomekanik kontrol sağlanır.
Kişiye Özel Uygulama Süreci UCBL tabanlık uygulaması hassas bir deneme ve ayar süreci gerektirir. Ölçü ve üretim aşamasının ardından yapılan ilk denemede; topuk oturumu, naviküler kemik basısı, ayağın duruş açısı ve ayakkabı içi uyumu incelenir. İhtiyaç duyulması halinde tabanlık kenarlarında tıraşlama, ısı ile form verme veya ped ilaveleri yapılır. Kullanıcıya ve ebeveynlerine tabanlığa alışma süreci (günlük kullanım süresini kademeli artırma) hakkında bilgi verilir.
Konfor ve Kullanım Güvenliği İyi tasarlanmış bir UCBL tabanlıkta temel amaç; ayağı doğru biyomekanik hizada tutarken kemik çıkıntılarında bası yarası veya aşırı ağrı oluşturmamaktır. Naviküler kemik üzerinde, topuk çevresinde veya ayak iç kenarında geçmeyen kızarıklık, su toplama veya şiddetli ağrı durumları göz ardı edilmemelidir. Bu tür şikâyetlerde tabanlık duvar sertlikleri ve iç ped destekleri vakit kaybetmeden gözden geçirilmelidir.
Tabanlığın Kullanıcıya Göre Şekillendirilmesi Her ayağın deformite esnekliği ve yük dağılımı farklıdır. UCBL tabanlıklar rijit yapısı nedeniyle ayağa tam uyum ve doğru ayakkabı seçimi (genellikle derin ve sert topuk kontrfortlu ayakkabılar) gerektirir. Bu nedenle tabanlık seçiminde tek bir kalıbın herkes için geçerli olduğu yaklaşımı yerine, kişinin anatomik yapısı, deformite esnekliği ve günlük yaşam ihtiyaçları birlikte değerlendirilmelidir. Ampute Dünyası'nda UCBL tabanlık uygulamalarında değerlendirme, ölçü ve tasarım aşamasından üretim, uygulama ve gerekli ayarlamalara kadar süreç kişiye özel olarak planlanır. Amaç, kullanıcının ihtiyaçlarına uygun, doğru şekilde uyarlanmış ve mümkün olduğunca konforlu bir ortez sistemi oluşturmaktır.