Hemipelvektomi Protezleri
Hemipelvektomi Protezleri
Hemipelvektomi protezleri, alt uzvun tamamı ile birlikte pelvis (kalça kemiği) bölgesinin bir kısmının veya tamamının alındığı durumlar sonrasında; vücut dengesini, oturma dengesini ve yürüyüş fonksiyonlarını yeniden kazandırmak amacıyla kişiye özel olarak tasarlanan en yüksek seviyedeki protez sistemleridir. Doğal kalça, diz ve ayak bileği eklemlerinin bulunmaması ve ağırlık aktarımının gövde/kaburga bölgesine iletilmesi gerekliliği nedeniyle doğru soket tasarımı, uygun süspansiyon ve doğru eklem komponentlerinin seçimi büyük önem taşır.
Her hemipelvektomi protezi aynı şekilde tasarlanmaz. Kullanıcının kalan pelvis ve gövde yapısı, kas gücü, denge yeteneği, vücut ağırlığı ve günlük aktivite beklentileri gibi bir çok faktör değerlendirilerek protezin yapısı belirlenir. Masa başında çalışan bir kullanıcı ile gün içinde daha aktif hareket etmek isteyen bir kullanıcının ihtiyaç duyacağı protez sistemi ve eklem konfigürasyonu aynı olmayabilir.
Soket Tasarımı Hemipelvektomi protezinin kullanıcıyla doğrudan temas eden en önemli bölümü sepet (korse) tipi sokettir. Pelvis kemiğinin eksikliğinde vücut ağırlığının kaburga altı, bel ve abdominal bölgelere dengeli bir şekilde dağıtılması, protezin oturma ve ayakta durma sırasında konforlu kalması açısından hayati önem taşır. Geleneksel ölçü alma yöntemlerinin yanı sıra, gövde anatomisini hassas bir şekilde dijitalleştirmek için 3D tarama teknolojilerinden yararlanılabilir. Elde edilen veriler doğrultusunda esnek iç soketli ve dayanıklı dış çerçeveli yapı kullanıcıya özel olarak tasarlanır ve üretim sonrasında gerekli kontroller gerçekleştirilir.
Süspansiyon Sistemleri Hemipelvektomi protezlerinde protezin gövdeye tam oturması, yürüyüş sırasında aşağı kaymaması ve adım atarken vücutla bütün hareket edebilmesi için özel süspansiyon yöntemleri kullanılır. Kullanıcının anatomik yapısına ve ihtiyaçlarına göre;
Gövdeyi ve beli tam saran esnek/sert korse soket yapıları,
Özel kilitli kemer ve bant sistemleri,
Esnek iç liner ve vakum destekli çözümler değerlendirilebilir. Süspansiyon sisteminin seçiminde kullanıcının protezi takıp çıkarma kolaylığı, solunum rahatlığı, cilt hassasiyeti ve oturma konforu dikkate alınmalıdır.
Kalça, Diz Eklemi ve Protez Ayağı Seçimi Hemipelvektomi protezlerinde hem kalça eklemi hem diz eklemi hem de protez ayağı bir bütün olarak entegre edilir. Kalça ve diz eklemlerinin birbiriyle uyumlu çalışması, adım atma sırasında protezin yerden rahatça kesilmesini ve güvenli bir yürüyüş dinamiği yakalanmasını sağlar. Mekanik, hidrolik veya mikroişlemcili kalça ve diz eklem kombinasyonları arasından kullanıcının denge ve aktivite seviyesine en uygun olanlar seçilir. Karbon lifli protez ayakları ise adımlama esnasında gerekli enerji geri dönüşünü sağlar. Komponent seçiminin kullanıcının gerçek yaşam koşullarına göre yapılması gerekir.
Kişiye Özel Uygulama Süreci Protez uygulaması yalnızca parçaların bir araya getirilmesinden ibaret değildir. Değerlendirme ve ölçü aşamasının ardından ilk deneme uygulamaları (provalar) gerçekleştirilir; kullanıcının oturma dengesi, gövde yük aktarımı, eklem hizalamaları ve yürüyüş akıcılığı değerlendirilir. İhtiyaç duyulması halinde soket kenarlarında, baskı noktalarında veya eklem ayarlarında hassas düzenlemeler yapılır. Kullanıcının protez ve yürüyüş eğitimi sürecinde karşılaştığı durumlar sonraki kontrollerde değerlendirilerek gerekli iyileştirmeler planlanır.
Konfor ve Kullanım Güvenliği İyi tasarlanmış bir hemipelvektomi protezinde güvenli kullanım, gövde üzerindeki yükün doğru dağılımı, oturup kalkarken rahatlık ve günlük yaşam içerisinde sürdürülebilir kullanım önemlidir. Kaburga veya bel bölgesinde aşırı baskı, kızarıklık, ağrı veya yürüyüş sırasında güvensizlik hissi göz ardı edilmemelidir. Bu tür şikâyetlerde soket yapısı, korse bağlantıları ve eklem ayarlarının yeniden değerlendirilmesi gerekebilir.
Protezin Kullanıcıya Göre Şekillendirilmesi Her amputasyon seviyesi aynı olmadığı gibi, her protez kullanıcısının beklentisi de aynı değildir. Bazı kullanıcılar güvenli bir oturma dengesi ve temel mobiliteyi hedeflerken, bazı kullanıcıların önceliği bağımsız yürüyüş ve daha yüksek aktivite seviyelerine ulaşmaktır. Bu nedenle protez seçiminde tek bir sistemin herkes için en iyi çözüm olduğu yaklaşımı yerine, kişinin anatomik yapısı, yaşam tarzı ve kullanım hedefleri birlikte değerlendirilmelidir. Ampute Dünyası'nda hemipelvektomi protez uygulamalarında değerlendirme, ölçü ve tasarım aşamasından üretim, uygulama ve gerekli ayarlamalara kadar süreç kişiye özel olarak planlanır. Amaç, kullanıcının günlük yaşam ihtiyaçlarına uygun, doğru şekilde uyarlanmış ve mümkün olduğunca konforlu bir protez sistemi oluşturmaktır.