Diz Altı Protezleri
Diz Altı Protezleri
Diz altı protezleri, diz eklemi korunmuş olan bireylerde, diz altındaki uzuv kaybının ardından günlük yaşam aktivitelerini ve yürüme fonksiyonunu desteklemek amacıyla kişiye özel olarak hazırlanan protez sistemleridir. Diz ekleminin korunmuş olması, protez kullanıcısının doğal diz hareketinden yararlanabilmesine olanak sağladığı için doğru soket tasarımı, uygun süspansiyon sistemi ve doğru protez komponentlerinin seçimi büyük önem taşır.
Her diz altı protezi aynı şekilde tasarlanmaz. Kullanıcının amputasyon seviyesi, güdüğün uzunluğu ve şekli, cilt ve yumuşak doku özellikleri, kas gücü, eklem hareket açıklığı, denge durumu, vücut ağırlığı, günlük aktivite seviyesi ve yaşam tarzı gibi birçok faktör değerlendirilerek protezin yapısı belirlenir. Masa başında çalışan bir kullanıcı ile yoğun fiziksel aktivite gerçekleştiren bir kullanıcının ihtiyaç duyacağı protez sistemi aynı olmayabilir.
Soket Tasarımı
Diz altı protezinin kullanıcıyla doğrudan temas eden en önemli bölümlerinden biri sokettir. Soketin güdük üzerine doğru şekilde oturması; basıncın uygun bölgelere dağıtılması, hassas bölgelerin korunması ve protezin kullanım sırasında daha stabil hale gelmesi açısından önemlidir.
Geleneksel ölçü alma yöntemlerinin yanı sıra, uygun durumlarda dijital ölçüm ve 3D tarama teknolojilerinden de yararlanılabilir. Elde edilen veriler doğrultusunda soketin şekli kullanıcıya özel olarak tasarlanır ve üretim sonrasında gerekli kontroller ve düzenlemeler gerçekleştirilir.
Süspansiyon Sistemleri
Diz altı protezlerde protezin güdük üzerinde güvenli şekilde tutulabilmesi için farklı süspansiyon sistemleri kullanılabilir. Kullanıcının anatomik yapısına ve günlük ihtiyaçlarına göre;
Pim kilit sistemleri,
Vakum sistemleri,
Pasif vakum sistemleri,
Aktif vakum sistemleri
ve farklı liner/süspansiyon çözümleri
değerlendirilebilir.
Süspansiyon sisteminin seçiminde yalnızca teknik özellikler değil, kullanıcının protezi takıp çıkarma becerisi, cilt hassasiyeti, terleme durumu, günlük aktivite düzeyi ve kullanım alışkanlıkları da dikkate alınmalıdır.
Protez Ayağı ve Komponent Seçimi
Diz altı protezlerde kullanılan protez ayağı, kişinin yürüyüş karakteri ve aktivite seviyesine göre belirlenir. Günlük yaşamda temel hareketleri gerçekleştiren bir kullanıcı ile daha aktif bir yaşam süren kullanıcının ihtiyaçları farklı olabilir.
Protez ayağının yanı sıra adaptörler, bağlantı elemanları ve diğer komponentler de protezin genel performansını etkileyen önemli unsurlardır. Bu nedenle komponent seçiminin yalnızca ürün özelliklerine göre değil, kullanıcının gerçek yaşam koşullarına göre yapılması gerekir.
Kişiye Özel Uygulama Süreci
Protez uygulaması yalnızca protezin üretilmesinden ibaret değildir. Değerlendirme, ölçü ve tasarım aşamasının ardından protezin ilk uygulaması gerçekleştirilir ve kullanıcının ayakta duruşu, yük aktarımı ve yürüyüşü değerlendirilir.
İhtiyaç duyulması halinde soket, bağlantılar veya komponentlerin pozisyonlarında düzenlemeler yapılabilir. Protez kullanıcısının günlük yaşam içerisinde karşılaştığı sorunlar da sonraki kontrollerde değerlendirilerek gerekli iyileştirmeler planlanır.
Konfor ve Kullanım Güvenliği
İyi tasarlanmış bir diz altı protezinde yalnızca estetik görünüm değil; güvenli kullanım, soket uyumu, yük dağılımı, hareket kontrolü ve günlük yaşam içerisinde sürdürülebilir kullanım da önemlidir.
Özellikle güdükte kızarıklık, basınç noktaları, ağrı, terleme veya protezin kullanım sırasında hareket etmesi gibi durumlar göz ardı edilmemelidir. Bu tür şikâyetlerde soket uyumu ve protezin genel ayarlarının yeniden değerlendirilmesi gerekebilir.
Protezin Kullanıcıya Göre Şekillendirilmesi
Her amputasyon seviyesi aynı olmadığı gibi, her protez kullanıcısının beklentisi de aynı değildir. Bazı kullanıcılar günlük yaşamda daha rahat yürüyebilmek ve uzun süre ayakta kalabilmek isterken, bazı kullanıcıların önceliği daha yüksek aktivite seviyelerinde hareket edebilmek olabilir.
Bu nedenle protez seçiminde tek bir sistemin herkes için en iyi çözüm olduğu yaklaşımı yerine, kişinin anatomik yapısı, yaşam tarzı ve kullanım hedefleri birlikte değerlendirilmelidir.
Ampute Dünyası'nda diz altı protez uygulamalarında değerlendirme, ölçü ve tasarım aşamasından üretim, uygulama ve gerekli ayarlamalara kadar süreç kişiye özel olarak planlanır. Amaç, kullanıcının günlük yaşam ihtiyaçlarına uygun, doğru şekilde uyarlanmış ve mümkün olduğunca konforlu bir protez sistemi oluşturmaktır.