EO (Dirsek Ortezleri)
EO (Dirsek Ortezleri)
Dirsek ortezleri (EO / Dirsek Ortezi), dirsek eklemlerinde meydana gelen bağ yaralanmaları, kırıklar, çıkıklar, tendon yırtılmaları/ameliyatları (biceps/triceps tendonu), epikondilit (tenisçi/golfçü dirseği), kontraktürler (eklem güçleri) veya iyileşmeye bağlı kas güçsüzlüklerinde art arda, açıklığını (ROM) olarak hareket ettirmek amacıyla kontrol etmek ve dokusını desteklemek amacıyla ortezdir. Dirsek ekleminin doğru biyomekanik hizada kopması, üst kol ve ön kol arasındaki açıların korunması ve tutulacağız hareket imkanı çalışma açısından kritik öneme sahiptir.
Dirsek ortezi aynı şekilde tasarlanmamıştır. Kullanıcının klinik raporlaması, ekleme hareket açıklığı, sabit veya açık ayarlı kullanım ihtiyacı, kas gücü, cilt yapısı ve günlük yaşam özellikleri değerlendirilerek ortezin malzemesi ve modeli belirlenir. Ameliyat sonrası dönemde açılma kısıtlaması gereken bir hasta ile epikondilit nedeniyle yükü hafifletici destek arayan veya kontraktür açma hedefi olan bir ihtiyaç sahibinin duyacağı ortez tasarımı tamamen farklıdır.
Gövde ve Tasarım Dirsek ortezinin temel yapısı, üst kol (humerus) ve ön kol (radius/ulna) bölgesini kavrayan rijit çerçeveler veya esnek, nefes alabilen kumaş/neopren yapılardan oluşur. Gövdenin kol anatomisine tam oturması; yükünün düzenli olarak dağıtılması, dönme (dönme) hareketlerinin engellenmesi ve dirsek katmanlarının temelinin yapılmaması açısından önemlidir. Standart kumaş veya neopren dirsekliklerin yanı sıra, hassas anatomik uyum aralıklı rijit/açı ayarlı vakalarda dijital ölçüm, 3D tarama veya alçak sıcaklık termoplastikleri kullanılır. Elde edilen veriler dayanıklı iç pedli ve dayanıklı dış yapılı kişiye özel ortezler tasarlanır.
Süspansiyon ve Bağlantı Sistemleri Dirsek ortezinin kol hareketleri veya adımlama sırasında aşağı kaymasını engellemek amacıyla pratik düzeltme çözümleri uygulanır. Kullanıcının ihtiyacına göre;
Cırt cırtlı (cırtlı) geniş üst kol ve ön kol bantları,
Hızlı ve eşit sıkma sağlayan BOA tel kilidi veya mandallı tokalar,
Omuzdan destek alan ve kaymayı tamamen önleyen boyun/omuz askı bantları,
Çıtanın değişmesi ve kaymaya karşı koruyan yumuşak iç pedler değerlendirilebilir. Bağlantı elemanlarının öğrencilerin ortezi diğer parçaları kolayca takıp çıkarabilmesi ve cilt hassasiyeti dikkate alınmaz.
Eklem ve Bileşen Seçimi Dirsek ortezlerinde kullanılan ekleme birimi, kolun kalması (fleksiyon) ve açılma (ekstansiyon) derecelerini kontrol eder. Kullanıcının gecikmesine bağlı olarak:
Bükülme ve açılma dereceleri hassas olarak ayarlanabilen derece ayarlı (ROM) mekanik parçalar,
Eklem uzatmalarını (kontraktür) bir şekilde açmayı sağlayan dinamik/kompresyonlu veya vidalı ayarlı ekleme sistemleri,
Tenisçi/golfçü dirseğinde kas noktası noktası binen yükü azaltan epikondilit bantları ve silikon seyyar satıcı,
Ön kolun dönme (pronasyon/supinasyon) hareketlerini kısıtlayan veya serbest bırakan özel bilek bağlantılı mekanizmalar arasından seçim yapılır. Bileşen seçimi doku iyileşmesini ve eklemlerin doğrudan etkilerini sağlar.
Kişiye Özel Uygulama Süreci Dirsek ortezi uygulaması detaylı bir kontrol ve açı ayarlama sürecini gerektirir. Değerlendirme ve ölçüm aşamasının ardından yapılan ilk birleştirme; ortez eklemleri merkezinin anatomik dirsek eklemleri aksı (epikondiller) ile tam örtüşmesi, açık kilitlerinin varlığı ve el/omuz hareketlerinin gevşemesi incelenir. İhtiyaç duyulmaması durumunda gövde pedlerinde, bant genişliklerinde veya ek açı derecelerinde düzenlemeler yapılır. Kullanıcıya ait doğru kimlikler, açısal koruma ve günlük kullanım yöntemleri hakkında bilgi verilmektedir.
Konfor ve Kullanım Güvenliği İyi olması gereken bir dirsek ortezinde amaç temel; Eklemleri korurken dirsek önü (kübital fossa) ve arka kısım (olekranon) aşırı baskı ve kan parçalarının sıkıştırılması oluşturulmasıdır. Ön kolda yanma, karıncalanma, parmaklarda soğukluk, dirsek çatlaklarında çeşitliliği veya bol miktarda bası izi görülen durumlar göz ardı edilmemelidir. Bu tür şikayetlerde ortez bant ayarları, iç ped konumları ve ekleme açıları yeniden değerlendirilmelidir.
Ortezin Kullanıcıya Göre Dengeleme Her bireyin sakatlıkları ve kullanım şekli farklıdır. Ameliyat sonrasında doku iyileşmesini bekleyen bir kullanıcı için açılı kontrolü sağlayan rijit sistemler öne çıkarken, günlük sporda veya burada koruma arayan kullanıcılar için daha hafif ve esnek yapılar tercih edilir. Bu nedenle ortez seçimi tek bir ürün, herkes için en iyi çözüm olduğu yaklaşım yerine, kişinin anatomik yapısı, yaşam tarzı ve klinik değerlendirmesi birlikte değerlendirilmelidir. Ampute Dünyasında dirsek ortez uygulamaları değerlendirme, ölçü ve tasarım aşamasından üretim, uygulama ve gerekli ayarlamalara kadar süreç kişiye özel olarak planlanır. Amaç, kullanıcılarına uygun, doğru şekilde uyarlanmış ve mümkün olduğunca konforlu bir ortez sistemi oluşturmaktır.